The Watermelon Woman (Previously Unreleased)

Waarom werden zwarte lesbische acteurs weggeschreven uit de geschiedenis van de vroege cinema?
Een metareflectie over die afwezigheid klinkt droog-academisch, maar door de wol geverfd regisseur Cheryl Dunye bewijst het tegendeel in haar geestige, archivaal gelaagde mockumentary. Fictie onthult de waarheid, blijkt.

Dunye speelt zichzelf als ‘Cheryl’, videotheekmedewerker met regieaspiraties. Cheryls aandacht gaat uit naar de filmgeschiedenis en de manier waarop die geschreven werd. Waarom, bijvoorbeeld, werden de namen van zwarte actrices in de beginjaren van de cinema nooit genoemd? En blijken ze vrijwel afwezig in de filmarchieven? Cheryl, zelf een jonge zwarte lesbische vrouw, gaat op onderzoek uit.

In haar fictieve documentaire verweeft Dunye haar persoonlijke geschiedenis met verzonnen feiten en voorvallen. Als onderzoeker creëert ze het personage Fae Richards, die als ‘The Watermelon Woman’ op de aftiteling verschijnt van de eveneens fictieve film Plantation Memories. Richards blijkt nu wel terug te vinden in de – door Dunye geconstrueerde – archieven; ze had een relatie met de witte regisseur van de film, een situatie die zich spiegelt in Dunyes eigen leven als ze begint te daten met de witte filmwetenschapper Diana.

The Watermelon Woman is een spitse metamix van filmcollege en romantische komedie in een. Dunye geeft doorwrocht commentaar op het wegschrijven van zwarte filmgeschiedenis in Hollywood, maar schetst ook een geestig beeld van de academische biotoop genaamd ‘queer media studies’.
Dunyes eerste lange film – tevens de eerste speelfilm geregisseerd door een zwarte lesbische vrouw – ging in 1996 in première op de Berlinale en won de Teddy Award voor Beste LGBTQIA+-speelfilm. In Nederland was de film niet eerder in de filmtheaters te zien.

Cheryl Dunye (1966, Liberia) groeide op in Philadelphia. Haar werk draait vaak om thema’s als ras, seksualiteit en gender. Dunye werd bekend om haar unieke filmstijl waarin documentaire en fictie vermengd raken, ze noemt het zelf ‘dunyementaries’. Bekendheid verwierf Dunye ook met de HBO tv-productie Stranger Inside (2001), over het leven van Afro-Amerikaanse lesbiennes in de gevangenis. De afgelopen jaren heeft ze afleveringen geregisseerd voor tal van tv-series, waaronder Queen Sugar (2017-2019), Dear White People (2019) en Lovecraft Country (2020).